شعر کردی جنوب

چند دوبیتی از رضا جمشیدی

هه‌لا يار و هه‌لا يار و هه‌لا يار

تكي ئاو له كونه‌ي ئشقد ئه‌رام بار

بچيم ريخ وفا بنه‌يمنه‌و چال

وه‌ژير سه‌وله‌گان باوه‌ياگار

**************

چه‌ني له هيور مِ دادن وه لاده‌و

چه‌ني ئه‌سره‌يل مِ كه‌فتن وه پاده‌و

چه‌ني جور كوواني داخ كريام

بچو، واران ئه‌سره‌يلم وساده‌و

چه سه‌رچوپي ئه‌زيزي كيشي يارم

ئه‌راي ديني نه‌منيه دي قه‌رارم

كوره ده‌ردي وه مال ئاسمان كه‌و

كه‌سيگ بيوشي گه‌نه،چه‌وي درارم

**************

قه‌پي دامه له سيف ئه‌زره‌ته‌يلم

چه‌نيگه بي خه‌وه‌و بينه چه‌وه‌يلم

مِ خو روژم له بان تو له ده‌س دام

ئه‌را ره‌همي نيه‌كةيدن وه شه‌وه‌يلم

هه‌وا ئه‌وره،ته‌مه،نِم‌نِم واران

چه‌وم هاله‌و ريِد سالان و مانگان

هه‌ يه زانم كِ نيه‌تيه‌يده‌و ديارم

ته‌مام ئه‌زره‌ته‌يلم چوو وه تالان

**************

شه‌واره هه‌م شه‌واره هه‌م شه‌واره

دلم بيزه‌ي چه‌وه‌يلد كه‌ي دواره

خه‌وه‌ر دانه كه ديريدن تيه‌يده‌و

هه‌ناسه بركيِم كه‌فته‌و شماره

شه‌واره هه‌م شه‌واره هه‌م شه‌واره

چه‌وه‌يلم بي خه‌وه‌و بينه دواره

مِ هه‌ر چي كه‌م ريوود نايده‌و خيالم

وه ناو هه‌رچي هه‌ساره‌‌يله دياره

**************

بنوره ته‌مته‌مه‌ليولان چه كه‌يدِن

بنور چيو داره‌گانيش هه‌لكه‌نيدِن

ئه‌زيزم هاله ري ديري تيه‌يده‌و

خداگه ياره‌گه‌م وه پا نه‌خه‌يدِن

وه ناو سه‌وزي وه‌هاران هه‌ر تو سه‌وزي

منيده شه‌مع هه‌ميشه پر له ئه‌سري

وه‌لي هه‌ر كه‌س نه‌زانيدِن مِ زانم

تو ليمو زه‌رده‌گه‌ي باخه‌يل قه‌سري

خالوو چیلی که‌ر

زمسان سه‌ردیگ وه دزی خوه‌ره و
ده‌نگ که‌سیگ هات  له‌و یال سه‌ره و

 ها ها ها هاواوار ! مه‌ی زه‌خم نوو که‌ر !
ته‌وره تیژه‌گه‌ی  منه‌ی چروو که‌ر !

  وه هاوشی خه‌مه و  وه کیسه‌ی ژاره‌و

هه‌ر سوو چوه که‌یدن وه  زه‌رده ماره‌و

تیوله ساچلگه‌ی  به‌ریو خه‌م  وه کوول
ته‌نیا وامه‌نه‌ی  کیویله‌گه‌ی چوول

 چه خه‌تای کردیو  گلاگه‌ ی رشیا
هه‌م  به‌ختی سزیا   هه‌م بی که‌ س کوشیا 

خالو چیلی که‌ر  راسه‌و کرد قووخی 
ناسی کیشا  ئاگر دا چووخی

 وه ت : چوه توای له ته ور  من گونابارم
منم رچلک  به‌ریو درارم

 رای یه‌گ  زه‌خم  گیان خاسه‌و بوود
شوون هه‌ر ته‌ورم  زه‌خمیگ راسه‌و بوود

 هه‌رشه‌و تا وه سوو من کوشته ی ژانم
له ده س نامه ی ئالووش ده ی گیانم

 زیره ی بی که سیم تا ئاسمان چوود
ناله ی نه داریم تا که شکه شان چوود

 هه ر له ئیواره  خه م میه وانمه
خه ت خه تی که ر ری بانانمه

 زه حاک زالم ملک گیانمه
گریه کووره گه ی ریو زوانمه

ته ته نیا مه نیود  بیوده ریارم
بیوده حاشاکه ر رووژه یل تارم

زانی وه ده رد مه نیه ت  دچارم    
منیش وه ی دونیا دی نیه کارم

وه و ئاه  سه رد بی فریای ره سه و
خالوو چیلی که ر « ها » کرد وه ده سه و

 ته ور گرته و هه وا  وه و  ئه خم خه سه و
دا له ساق خوه ی وه و زه رب شه سه و

 دا له ساق خوه ی خیون کیوه پووشان
تلیشان جه رگ زه یو و ئاسمان

 هه م خوه ی باله و گرت هه م خوسه یله گه ی

 هه م پای له جه ور که فت  هه م ده سه یله گه ی

  چه نی چه ن سال سه وز وه هاره

ته قه ی ته ور نیه تی له ی زه رده ماره

 وه لی له سه ردی سای سه ردیاران
له هوونکی سوو لای نه رمه واران

 نه ر خاس هیورده و بیود له کزه ی جاران ،
گاجار « شه مال» تی  شه کنی داران

 وه کزه و چری : وه ره نج بیوه ر

ها ها هایده کوو خالوو چیلی که ر !؟

 هه ر له و ساله وه  داره یل مه دهووشن

 تمام زمسان کول سیا پووشن

زه‌رده مار : ‌نام کوهی است در روستای هوشیار چله

شعری از ظاهر سارایی

دنيا   ته مه و   دنيا   تووز،  دنيا    گه رته چۊچانه

كه سێ  كه سێ   نيه ناسێ   ،گيشتێ   ده م   ئه ڵپێچانه

نه   بوو   هه ناس ِ عشقه  ،  نه   رووژناي   راسي

  دنيا   خراو  ،      دنيا   گه ن  ،      دنيا   دروو ده سانه

 زه مين   زه رد   و   زه مان   زه رد  ،  ئاساره   و   ئاسمان   زه رد

كوتێ   داخيم   كوتێ   ده رد  ،  دة   ئێ    زه رده لۊلانه

 ته و    ئه ڵكزان   سقانم  ،  له رز   ئه ڵچه قان   دنانم

  گيانم     بۊه    په ته سوو  ،  ده ێ    ئاگر   گڕانه

 شڵه ێ   شه ڕه و   و   گڕه ێ   نار،  گرمه ێ   گورگه و   هافه ێ   مار

يه كه ێ   به خته   ؟ بێداده   ،  يه كه ێ   تاڵه س؟   تاڵانه

 هه م    زه رده واێ   په ژاره س ،  هه م   سه رده واێ   په شێوي

  روو    ده ێ    زه رده   زه مانه،   وه ێ   ده ێ   سه رده  ساڵانه

 ئاگر    ها   ده  ده رۊنم  ،  زه هراو   ها   نام ِ  خۊنم

  ئووخه يم   پڕ   ده   ئاخه  ، ژيانم   پڕ   ده   ژانه

 زه مين   زه خم   و   زه مين  زار  ،  زه مين   ژه هر  و  زه مين   ژار

زه مين   په لامێ   بڕێا  ،  زه مين   بێ   ئاسمانه

 باڵ   فرێشته   رزيا  ،  باخ   بهه ێشت   ئه ڵكزيا

  دووزه خ   هفاو   دا  دنيا  ،  ئێ   ئژدهاێ   خوڕانه

 ئێ   بار   پڕ ئه نيشه  ،  ئاخر   ئه ڕا   چه   كيشيم

ئێ   هه مگه   عه زاوه،  ئاخر  ئه ڕا   چه مانه ؟

 وڵ    كه  خياڵ    هاتگ  ،  بڕواكن   ئێ   هه ناسه

وڵ    كه   په ژاره ێ   ناتگ  ،  مه س   بوو   ده    ئێ    ئه لانه

 تووز   تيه ڵه و   ته م  ره ش  ،  كول كه فتنه    كه ش  ئه ڵ  كه ش

كه س   ده ر   نيه چوو   وه   بێ  به ش  ،  مه ردم  !  ده    ئێ   قڕانه

 داره ێل    ئه ڕاچه   هشكن  ،گوڵه ێل   ئه ڕا   نيه وشكن 

قه ناريه ێل ِ   دڵ ته ڕ  ،  بێ  ده نگ   ئه ڕا   وسانه

 ئه وره ێلمان   مه زووكن  ،‌  تافه ێلمان   مه رێژن     

  نه   تافه تاف ِ رێژاو  ،  نه   نم نم ِ  وارانه

 نه   رووسه مێ   دياره   نه يشه   ئسفه ندِيارێ

  نه   شوون ِ   قاره مانه  ‌،  نه  نوون ِ  پاڵه وانه

 نه   دين   ماگه   نه   ئێمان،  ساهڵ   ره م    كه ێ   ده    سا   مان

  هووش   و   گووش  و  پووسمان  ،  پڕ   ده   شه ڕ   و   شه ێتانه

 زه مانه    پاوه مانگه   ،  ئه وجار   ئه ڵامه ت   ئاورد

ئێجار   بزانيم   چه   زاێ  ،  ئێ    ژن ِ  زاوه رانه

 شكيا   دڵ   و   پێشتمان  ،  كردنه   ئاڵێشتمان 

گم   بۊمنه   گێشتمان  ،  ده   ئێ   چوارده رێانه

 نه   چةفتيمن   نه   راسيم  ،  نة   گه نيمن    نه   خاسيم

بڕێ   خوه مان   مه ناسيم  ،  مايمه   ده ێ   نام   مه رزانه

 زوانمان   شێويا  ،  بۊه   وه فر  و  تێويا

تێوێگوه   جوور   وه فر  ،  هه ر   كه س   ك   بێ  زوانه

  په لام    ئه و   كي  بوةيمن  ،  ده ێ      زه رد ِ بێ  زه واڵه

هاوار   ئه و  كوو   بكيشيم  ،      ده ێ   هۊچ     بێ  هچانه

 بڕێ  گورگن  -  دنان  هار-  ،  ده ێ   جه نگه ڵ   جنوونه

 بڕێ   وه ركن-  وه ره لا  -،‌  ده ێ   ده ێشت ِ  بێ  شوانه

 بارێ  ها  بان ِ  كووڵم  ،  چنه   كۊه ێ  بانكووڵه 

  قيڕه ێ   ها   قوڕن ِ  دڵم  ،  چنه  قڵاقيڕانه

 خوزه و   رها  بۊاتايم  ،  رووژێ  وه   كام  و  حه زره ت

ده  ئێ  زرپ  و  زوورانه،  ده  ئێ   گورز  و  گووچانه

 خوه زه و   واران   بوارێ  ،  ده ێ   هه ڵه ت ِ  هه ڵاكه 

 خوه زه  و   شةفةق   بوشكێ  ،      ده ێ  شه و ِ  بێ  به ێانه

 قسيه م   راسه   شه كه ته  ،  خوه زه و   نامه ێ   ئمێده

  شێعرم   راسه   له ت  له ته   ،  به زه ی   نامه ێ  ژيانه

بلسکه لیف دا  له  به رزی  ئاسوو

                        ده روه ن   ئار میا  له  خه وف  ِ  تاپوو

تلپ  ِ خیالات کولی  ِ شه و که نی

                         داخمه ی له ش له شه ت  ِ روژنای ژه نی

وه  یاد   ِ  ته ول    ِ تنگ   ِ  زلماتان

                         شکارچی  ئاسوو  لیزه ی  شه و  شیوان

گول بانگ  ِ سه هه ر خس له بیز  ِ چه و

                         زنان زنان خه وف وئشکه فت ئشکه فت شه و

روژنای تیه نی چیوئاو  ِ ره وان

چه‌ني گه‌ن و خراوه، هال به‌ره‌فتاوه‌گان

بيه‌سه جور كه‌لاوه‌يگ مال به‌ره‌فتاوه‌گان

خوه‌ر هاله ژير ئه‌وره‌يل،كوره‌و بيه وجاخي

سه‌ره خري كه‌فتيه‌سه فال به‌ره‌فتاوه‌گان

گه‌رده‌له گيوچانه‌گان ئي ده‌يشته دانه‌سه‌و وه‌ر

دي كه‌سي نيه شنه فيدن قال به‌ره‌فتاوه‌گان

توز نه‌هات و نامه‌ي ها وه‌ر ئاسمان كه‌و

چه‌ني پر ته‌پ و توزه سال به‌ره‌فتاوه‌گان

پشت كيوه‌يل بانان هه‌م ئاسمانه هه‌م خوه‌ر

وه‌لي چه فايده شكياس بال به‌ره‌فتاوه‌گان

هوز بريقه‌يل خوه‌ر تا گه‌ر شه‌كه‌ت بياتان

هاتيان و پال ديانه پال به‌ره‌فتاوه‌گان

شه‌يو سيه‌ي ئازيه‌ت وه كومه كومه زيوخه‌و

پا ناسه شونْ،شه‌يوه‌يل وال به‌ره‌فتاوه‌گان

وه داخ ديوري خوه‌ر يه‌ي هه‌مكه ئه‌سر و ئرميس

رشياسه ناو چه‌وه‌يل كال به‌ره‌فتاوه‌گان

يه‌ي پرشه نيور زه‌رديگ،مه‌گه‌ر وه قسيه باري

يه‌ي جار تر زوان لال به‌ره‌فتاوه‌گان

مه‌گه‌ر دوواره خوه‌ر باي يا ئاسمان كه‌وو بوو

تا لاچوو روژگار تال به‌ره‌فتاوه‌گان

چو  سه رده وا  دجاره  دي گه ي وه هاره به وره و !

ئه و شه و خه يال هيورد ئاگر وه شانه گيانم

خسه و له پا وه مه ولا  خه م ده س وه كاره به وره و

كافر ئرا نيه نووري يه ي جار تر وه پيما !؟

بقیه شعرحامد شه بابی در«ادامه متن»

قه ف قه فی زو لفی زیرین, پر له عه تروعه بیره
چه نبه ری تاجی چین چین, نه رمه چمای حه ریره
قوتی ده م ئه ر غه وانه ,قاقای قوتی ره وانه
سینه باخی جینانه,دیمه ن مانگی مونیره

بقیه شعر مجتبی حیدری در«ادامه متن»

پريوش ملكشاهی از  قصرشيرين

ت خاون مال‌ وو من ميوانم ئمشه‌و

چه‌وه‌يلد هه‌م بيوه‌سه باوانم ئمشه‌و

په‌ژاره وو غوربه‌ت وو ناز چه‌وه‌يلد

چ ‌ناني نانه‌سه داوانم ئمشه‌و

بقیه اشعار درادامه متن  

له‌یلی بوو چیوزه‌ی نوو ده‌ي             هه‌ر شه‌و عه‌تر شه‌و بوو ده‌ي

                            شیوه‌ی وه‌فر شاهوو ده‌ي            

     دار نه‌زه‌ر که‌رده سه              ئاهوو ویل له هه رده سه             

 ادامه شعر سعید عبادتیان در ادامه مظلب    

حه‌زره‌ت واران !

 ده‌روه‌چه‌گه‌ي  سه‌وز  وه‌هار و گه‌نم !
هه‌م ده‌ف هيور تنه له‌يره ژه‌نم ؟!

هه‌م وه‌ ته‌موره‌ي نه‌فه‌س داره‌گان
عه‌تر تِ واري له ده‌س داره‌گان ؟!

هه‌م ره‌نگ گه‌رم تنه ديونم وه ‌چه‌و ؟!
يا په‌ري عشقه گِ ديونم وه‌ خه‌و ؟!

                                        مثنوی کردی-رضاجمشیدی

خاون باخ چه‌وه‌يل ئاسمان                            هه‌ي ورينه‌گه‌ي ده‌م هه‌ساره‌گان

هايده كو تا بايدنه‌و ديارمان                          گیان بيه‌يده‌و وشكي وه‌هارمان

به‌و گري لاي ئي وجاخه‌يله بنيش                   ده‌س وه بان ئي  زه يوِ  سه رده بكيش

ئي دله قرچه‌ي وه‌هاره يله بنور                      ئي مه‌لاق وشكِ داره‌يله بنور

ادامه مثنوی رضاجمشیدی در ادامه مطلب

«وه شونِد مِرِم»

يَي وَخت دُيْوْرَو نَيْوْد وه وَراوَرِم             بتواي بچيدِن نواي ريد گرِم

هَر جييگ بتواي ئراد داوِرم                 بي شون و بي كَس سرم هَلگِرم

وه هر كو بچيد ناوَگَد چِرِم                     وه خدا بچيد وه شونِد مِرِم

ادامه شعر در ادامه مطلب

هاتن  وه ته ور  و تیشی   ئی وشکه داره بوورن

                            ئی وشکه دار ته نیای بی به رگ  و  باره  بوورن

                           دار له ریشه بریای سوو بوودنه خوه له کوو

                           بیلا له لیم  نه مینی  وه ختی قه رار ه   بوورن

                          ئه ی هووز ته ورو تیشی ! ئازای نه مه ن  له گیانم

                          شک به ین  په لیگم ئازاس بوورن   دواره بوورن !

     ته وره یل  تیژ  ده م  زه رد شایه د دواره بانه و

                        ئی چیوزه گان  سه وز  مینگه نواره  بوورن

                       په رده ی   سیه ی دریژی  کیشانه ئاسمانا

                      سه خته ئه مان مناله یل دل له و هساره بوورن

                       دلسووز ده ر د که س نین  هانه خیال شوومی

                      توان له ئی ولاته  پای ئه و  سوواره بوورن

                      ئاگر مه نه ن  له چیلی  تا په ی نه وه ن وه په یمان

                      سیون و ته ناف ده ور ئی چه ن دواره  بوورن

                     چاوم بیه ن  که خوه یشکه یل  له و رووژ گه ر مه شینه

                       ئه و گیس هیول  ژیر  سه روین   لاره   بوورن

به ساس  ری  نه فه سم  ترس  جه نگ  چوو  په رته و!           له سینه  دوود  هناسم  وه  ده ر  نیه چوو  په رته و !

که پوول  ریوت  من  و  تو  هزار  جار  شکیه ید                   وه بیخودی نیه  هه ی  تووپ جه نگ چوو  په رته و !

مه گه ر  توایم  له  یه ک  ئرس  به و گمان بسینیم                 که  ده سمان  بچووده  په ی  چوو چه قوو په رته و!

له  دیور  بووس  خراویگ  بیه  و  جواو بشنه و !                   نه  من  کوچگ  خه م نه تو بخه  کولوو په رته و!

تروبکیش  درم  مه  وه  گه رد  خوه م  شه و  و رووژ               مه رافه  بارمه  مال  تو تا  چه بوو  په رته و!

له  ده س  مه ردم  ئه گه  بوود  سه ر  بنه مه  کیوه                  له  ده س  خوه م تو  بفه رما  بچمه  کوو په رته و!

له  ئاشناو ه و  له  لاپیاوه  تی  فره  دی                                   وه  هه ر  چه  که س  دلم  ئه مما  نه گرد  خه و په رته و!

نه  حال  نیشتنم  هه س  نه  تاو  ری کردن                               ئه مما  له  لیم  بریه  بار  ژان ژوو په رته و!

له مال  مه  ئه گه  رووژیگ  وه  بی که سی بمرم                      نه باوگه  روو  شنود  که س  نه  رووله روو په رته و!

مه  سال  نوو  ده س و پا  که م  هزار  و  یه ی غه م نوو              وه  سال  نوو  ئه گه  پووشن  کراس نوو په رته و!

سه ر  تو سه وز  و  ملت  به رز  جی په ژاره نیه                        ئه گه ر  دل  مه نیه  وه ی  ری  وه  ئارزوو په رته و!

نیه م  دو  به یت   له  شیعرت وه جوی شیر و عه سه ل                   نیه ی  که سی  دورر  غه لتان   وه  ئاو جوو  په رته و !

تو  سه د  بمین و  له سه د  بیشتر  که شاخ گولی !                         مه  چیم و چی  له  کنارد  چه پی  چروو په رته و !

وه  ئاو و ئاینه به سا دل له بی که سی بهزاد                                 که ئی  دوانه  وه  ئایه م  نیه ن  دروو  په رته و !  

 منبع:نرمه واران

له‌ی مال چوول بی ده‌نگه‌ته‌نيا مه‌نيده دالگه!                              وه‌ به‌رزی هساره‌گان گه‌ورا مه‌نيده‌دالگه !